‘TROJAANS PAARD’ OM ANTIBIOTICA IN DE BACTERIECEL AF TE LEVEREN

Antibioticaresistentie is één van ‘s werelds grootste gezondheidsproblemen. Door overmatig gebruik van antibiotica hebben bacteriën zich aangepast, waardoor medicijnen steeds minder goed werken. Jaarlijks sterven er bijna 5 miljoen mensen als indirect gevolg hiervan. Universiteit Twente spin-off Gateway Bio lijkt de oplossing te hebben gevonden voor dit probleem. Jos Paulusse ontwikkelde een manier om antibiotica gericht af te leveren in de cel, als een soort Trojaans paard. Co-founder Mark ter Heide vertelt hoe hun oplossing kan leiden tot een revolutie in de zorg. 

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwde in een rapport uit 2025 voor de gevaren van de toenemende resistentie tegen antibiotica. Tussen 2018 en 2023 is de antibioticaresistentie met meer dan 40% gestegen, waardoor bacteriën als E. coli gevaarlijker worden. “Er zijn lange tijd weinig regels geweest voor het gebruik van antibiotica en voor grote farmaceutische bedrijven zorgt het voor flink wat omzet,” legt Mark uit. “Nu er meer wetgeving komt, wordt er door de producenten minder geïnvesteerd in nieuwe antibioticamiddelen omdat er minder markt voor is. Terwijl de resistentie bij patiënten blijft.” 

Antibiotica delivery vehicle

Bestaande antibiotica moet dus beter gaan werken. Daarom ontwikkelt Gateway Bio een antibiotica ‘delivery vehicle’, een soort Trojaans paard dat de antibiotica in de cel kan afleveren, waarmee ze resistentiemechanismen omzeilen. Onderzoeker Jos Paulusse werkte al 15 jaar aan het nanodeeltje dat dit mogelijk maakt. Dankzij een samenwerking met microbioloog Sandra Michel deed het team drie jaar geleden de unieke vondst dat deze nanodeeltjes ook opgenomen worden in bacteriecellen. Mark: “We plakken een soort voedsel aan het nanodeeltje. Dat voedsel wordt actief opgenomen door de bacteriecel, en daarmee de antibiotica ook. Wij zijn tot nu toe de enigen die hebben laten zien dat dit mogelijk is. Daardoor hebben we een unieke positie om dit naar de markt te brengen.” 

Marktverkenning

Mark raakte betrokken bij Gateway Bio tijdens een Ideation Lab vanuit TU Delfts Impact Studio. Mark: “Het was mijn taak om op basis van het onderzoek van Jos te verkennen wie de potentiële eerste klanten waren. Ook al wist ik weinig van de techniek, ik ging gewoon in gesprek met mensen die er meer van wisten. Je hoeft dan niet de volledige techniek te begrijpen, maar je moet vooral snappen of het de problemen van de klant kan oplossen. Dat was een ontzettend leuke samenwerking, waardoor we besloten om samen verder te gaan. Inmiddels ben ik fulltime betrokken en hebben we medio mei 2026 Gateway Bio als officiële spin-off opgericht van de UT.” 

Bouwen voor het begin

Zelfs voor de oprichting was het team al aan het bouwen: ze volgden het START Programma, waren onderdeel van Biotech Booster en wonnen de Gulliver Startup Competition en de Rough Diamond Award bij de Philips Innovation Award. Dat succes willen ze doorzetten. “Als we minimaal 1 miljoen patiënten kunnen redden zou dat een mooie mijlpaal zijn,” vertelt Mark. En dat is voor het team nog maar het begin. “In feite zorgt het voor een nieuwe manier van antibiotica toedienen. De Wereldbank schat dat antibioticaresistentie in 2050 kan leiden tot $1 biljoen aan extra zorgkosten. Want als de antibiotica niet aanslaat, blijven patiënten meer zorg ontvangen, wordt de resistentie nog meer opgebouwd en houden ze een ziekenhuisbed langer bezet. En hoe langer patiënten in het ziekenhuis liggen, hoe minder ze kunnen werken. En het belangrijkste: er sterven nog te veel mensen. Wij willen iedereen toegang geven tot antibiotica die werkt.”