MEERLAAGSE STRUCTUREN VOOR RÖNTGEN- EN EUV-OPTIEK

Hoe complexer onze technologie, hoe complexer onze onderzoeksinstrumenten. Om nieuwe wetenschappelijke ontdekkingen mogelijk te maken, moeten we onze instrumenten optimaliseren. De XUV Optics Group van de Universiteit Twente (UT) draagt ​​hieraan bij op het gebied van meerlaagse structuren voor röntgen- en extreem ultraviolet (EUV)-optiek. De vraag was zo groot dat de universiteit niet aan het aanbod kon voldoen. Daarom richtten prof. dr. Marcelo Ackermann, Andrey Yakshin en Arseniy Baskakov samen met Fred Bijkerk, Igor Makhotkin en Muharrem Bayraktar de UT-spin-off REX-Optics op. Dit is hun verhaal.

Omdat röntgenstralen een korte golflengte hebben, kun je ze niet beheersen met een normale lens. Je hebt speciale spiegels nodig, gecoat met ultradunne lagen van verschillende materialen, die met precisie op elkaar gestapeld zijn om afgestemd te zijn op de golflengten die je wilt reflecteren. Marcelo: "Je moet op atomair niveau nauwkeurig zijn als je röntgenstralen wilt beheersen. Slechts een paar laboratoria ter wereld kunnen die optiek maken, en wij hebben daar een behoorlijke reputatie mee opgebouwd." Het succes van hun onderzoeksprogramma bleef niet onopgemerkt. "Dat is de prijs die je betaalt voor succes," zegt Marcelo gekscherend. "Als je zegt dat je een meerlaagse structuur kunt maken met een bepaalde reflectiviteit bij een bepaalde golflengte, en je laat zien dat je dat ook daadwerkelijk kunt, dan gaan mensen vragen om een commercieel product. Je kunt maar zoveel doen binnen de muren van een universiteit, dus moesten we een spin-off oprichten om dat te kunnen leveren."

Doorbraken mogelijk maken

Het bedrijf levert de benodigde optiek voor onderzoeksapparatuur om nieuwe wetenschappelijke doorbraken mogelijk te maken. Marcelo: “Denk bijvoorbeeld aan apparatuur zoals synchrotrons – grootschalige deeltjesversnellers die extreem heldere röntgen- en EUV-stralen genereren – en spectrometers om de golflengten van lichtbronnen te meten. En natuurlijk hebben fabrikanten van röntgenonderzoeksinstrumenten optica nodig om röntgenstraling op monsters te focussen en te analyseren hoe die straling met materie interacteert. We kunnen de optica ook gebruiken in andere toepassingen met korte golflengten en hoge energie. Het is een nichemarkt, maar we maken het mogelijk om dingen in beeld te brengen die voorheen niet mogelijk waren, omdat de optica er simpelweg niet was.”

Wereldrecords

Binnen die niche heeft het team iets bijzonders te bieden. Andrey: “In verschillende golflengten zijn we wereldrecordhouders met de beste reflectiviteit van de spiegels. We zijn goed in wat we doen, en het Nederlandse hightech-ecosysteem biedt vrijwel de volledige toeleveringsketen.” Een goede toeleveringsketen is belangrijk voor een bedrijf als REX-Optics, maar het opzetten van zo'n keten was iets nieuws voor het team. Arseniy: “Wij leveren hardware, dus we moeten een toeleveringsketen opzetten. Dat is iets wat je als onderzoeker niet hoeft te doen. Daarom ben ik met het START-programma van Novel-T begonnen, om inzicht te krijgen in hoe we ons product kunnen commercialiseren en nieuwe klanten kunnen aantrekken. Ik heb waardevol advies gekregen over het opzetten van het bedrijf, inclusief operationele en administratieve aspecten. Dat was erg nuttig, vooral omdat we de eerste commerciële serie al in februari verzenden.”

Betrouwbare leverancier

Het tempo waarin de spin-off zich ontwikkelt, ligt veel hoger dan bij andere deep-tech spin-offs met een hardwareproduct. Marcelo: “We hebben simpelweg een ander uitgangspunt, omdat we onze eerste klanten al hebben. Voor mij bestaat er geen bedrijf zonder klanten. Vanaf nu willen we uitgroeien tot een financieel gezond bedrijf.” Arseniy voegt eraan toe: “Belangrijker nog, we willen een betrouwbare leverancier zijn voor onze klanten. We kunnen het ons niet veroorloven dat dure machines kapot gaan door onze componenten. Goede kwaliteit is essentieel.” Dat geldt ook voor het team zelf. Andrey: “We vullen elkaar perfect aan. Ik ben specialist in meerlaagse coatings, Marcelo heeft een lange industriële achtergrond in R&D en productontwikkeling, en Arseniy is onze algemeen directeur, een natuurkundige met een MBA. Dat is een behoorlijke luxe.” En hun toekomstplannen? Marcelo: “We moeten aan de top blijven en onze wereldrecords behouden. Als we met recht kunnen stellen dat we de beste ter wereld zijn, zullen we onze unieke positie altijd als concurrentievoordeel hebben.”